آشنایی با انواع اتصالات سیم و کابل

اتصالات سیم و کابل چیست؟

از جمله تجهیزاتی که در تاسیسات الکتریکی نقش مهمی را برعهده دارند، سیم‌ها و کابل‌ها هستند. سیم‌ها انواع مختلفی دارند؛ از جمله سیم مفتول، سیم افشان، سیم ارت، سیم نیمه افشان و سیم خشک که هر یک کاربرد مخصوص به خود را دارد. به عنوان مثال سیم افشان در ساختمان‌ها و شرکت‌ها استفاده می‌شود، در حالی که سیم نیمه افشان در ماشین آلات و تابلو برق استفاده می‌شود.

کابل‌ها از مجموع چند سیم به وجود می‌آیند. کابل‌ها نیز همانند سیم‌ها انواع مختلفی دارند: کابل افشان، کابل مفتول، کابل جوش، کابل شبکه، کابل مخابرات و … مشخصاً بدون سیم و کابل هیچکدام از دستگاه‌های کارخانه و وسایل برقی که در منزل استفاده می‌کنید، به برق متصل نمی‌شدند و کامپیوترها، دستگاه‌ها کار نمی‌کردند. سیم و کابل از اصلی‌ترین وسیله‌هایی هستند که برای هدایت جریان الکتریسیته در صنعت برق استفاده می‌شوند.

مطمئناً نقش کابل‌ها در صنعت برق بسیار پررنگ است. از این رو رعایت اصول و شرایط نگهداری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از مشخصه‌های کابل که در عملکرد آن تأثیر زیادی دارد، می‌توان ولتاژ نامی، تعداد مغذی‌ها، نام و علامت تجاری سازنده، سال تولید، سینی کابل، متعلقات کابل و … را نام برد، اما در این میان یکی از نکات مهمی که در زمینه عملکرد درست کابل‌ها و سیم‌ها اهمیت دارد، انواع اتصالات سیم و کابل است. در ادامه قصد داریم شما را با انواع اتصالات کابل و سیم آشنا سازیم.

دسته بندی اتصالات سیم و کابل

اتصالات سیم و کابل به طور کلی به دو دسته لحیمی و غیرلحیمی تقسیم می‌شود. اتصالات غیر لحیمی به سه نوع تقسیم بندی می‌شوند: اتصالات پیچ-مهره‌ای، اتصالات فیشی یا سرسیمی و اتصالات ترمینالی. اتصالات فیشی یا سرسیمی خود چهار نوع هستند: حلقه‌ای، تیغه‌ای، کشویی و میله‌ای. اتصالات ترمینالی نیز خود دو نوع هستند: نوع معمولی و نوع مدار چاپی.

بررسی جامع اتصالات غیرلحیمی

اتصالات غیرلحیمی یکی از مهم‌ترین روش‌های اتصال سیم و کابل در سیستم‌های برق‌رسانی هستند که بدون استفاده از لحیم‌کاری انجام می‌شوند. این نوع اتصالات به دلیل سرعت نصب بالا، ایمنی مناسب و قابلیت اطمینان، در بسیاری از پروژه‌های صنعتی و ساختمانی کاربرد گسترده‌ای دارند. در ادامه به بررسی جامع انواع اتصالات غیرلحیمی و ویژگی‌های هرکدام می‌پردازیم.

اتصال ترمینالی

زمانی که از اتصال سیم‌های برق صحبت می‌کنیم، حتماً به فکر چسب‌های نواری می‌افتید. مردم عادی عموماً برای اتصال سیم‌های برق به یکدیگر از چسب‌های نواری استفاده می‌کنند؛ در حالی که این روش ایمنی کافی ندارد و احتمال برق‌گرفتگی را افزایش می‌دهد. در مقابل، ترمینال برق یکی از تجهیزات استاندارد برای ایجاد اتصالات ایمن و مطمئن در مدارهای الکتریکی است. این تجهیزات به‌ویژه در تابلو فرمان کاربرد گسترده‌ای دارند، زیرا امکان اتصال منظم، ایمن و قابل اطمینان سیم‌ها را فراهم می‌کنند. زمانی که نیاز است چند سیم برق به یکدیگر متصل شوند، استفاده از ترمینال برق می‌تواند ضمن افزایش ایمنی، فرآیند تعمیر و نگهداری تجهیزات را نیز ساده‌تر کند.

اتصالات پیچ و مهره‌ای

همان گونه که می‌دانید، اتصالات پیچ و مهره‌ای به این صورت هستند که بخش‌هایی مانند ریل، توسط سوراخ‌هایی که سرتاسر صفحه هستند و به وسیله پیچ یا رزوه‌های داخلی به یکدیگر متصل می‌شوند. این نوع اتصالات در مواردی همانند کلید برق و پریزها کاربرد دارند. اغلب به منظور اتصالات پیچی از پیچ دو سر، پیچ چهارسو و شش گوش یا پیچ‌های سر آلن به منظور متصل کردن دو صفحه به یکدیگر استفاده می‌شود. البته از پیچ برش قلاویز، پیچ خودرو و پیچ مته‌ای با رزوه‌های پیچ خودرو جهت محکم کردن بسته‌های پیچی و فاصله اندازها روی صفحه استفاده می‌شود.

اتصالات سرسیمی یا فیشی

نوع دیگری از اتصالات سیم و کابل، اتصالات غیرلحیمی یا اتصال هادی یک فیشی است که به منظور قرار دادن سیم‌های رشته‌های زیر پیچ استفاده می‌شود. به منظور اتصالات جدا شدنی سیم‌ها از فیش استفاده می‌شود. سرسیم‌ها انواع مختلفی دارند: حلقه‌ای، تیغه‌ای، میله‌ای و کشویی، که هر یک در یک زمینه خاص مورد استفاده قرار می‌گیرند. در اتصالات سیمی، از لحیم استفاده نمی‌شود؛ به همین دلیل در دسته اتصالات غیرلحیمی قرار می‌گیرند.

این اتصالات با فشار محکم می‌شوند و از نظر استحکام مکانیکی در حد قابل قبولی هستند. یکی از مزیت‌های اتصالات فیشی، نصب ساده آن‌ها است. مشکلات و مسائلی چون سرد شدن لحیم و سوختن عایق در اتصالات فیشی وجود ندارد، به همین دلی به یکی از اتصالات پرکاربرد در صنعت برق تبدیل شده‌اند. بخش‌های یک سرسیم عبارتند از: سوراخ کابلشو که محل قرار گرفتن پیچ‌ها است، قسمت پهن کابلشو و سوکت که محل قرار گرفتن سیم‌ها است و عایق سیم.

اتصالات لحیمی

در اتصالات لحیمی از لحیم سخت استفاده می‌شود. اگر از فعالان صنعت برق باشید، حتماً تا کنون با لحیم سر و کار داشته‌اید. لحیم کاری یکی از اتصال‌های جدا نشدنی است. لحیم کاری سخت با لحیم کاری نرم تفاوت‌هایی دارد. در لحیم کاری سخت الکترود برنجی و سر پینگ‌های جوشکاری به عنوان وسیله حرارتی در این نوع لحیم کاری استفاده می‌شود. به همین دلیل به لحیم کاری سخت، جوش برنج نیز گفته می‌شود. در حالی که در لحیم کاری نرم از قلع و روغن استفاده می‌شود.