با توجه به بروز چنین مشکلاتی که ممکن است برای همه ما پیش آید، افزایش ایمنی در استفاده از دستگاه‌های برقی اهمیت می‌یابد. یکی از تجهیزاتی که برق‌کاران و متخصصین صنعت برق استفاده از آن را به منظور جلوگیری از بروز چنین حوادثی پیشنهاد می‌کنند سیم ارت است. سیم ارت مقاومتی برابر صفر دارد و می‌تواند مقدار زیادی جریان برق را به زمین انتقال دهد. جریان عبوری سیم ارت از فیوز بالا می‌رود و فیوز می‌پرد، به این ترتیب جریان مدار شده و از برق‌گرفتگی افراد جلوگیری می‌شود.
در دنیای امروز استفاده از سیم ارت در سیستم برق کشی ساختمانی به عنوان یک استاندارد مطرح است و با توجه به ساده بودن این روش، اکثر شرکت‌های مجری پروژه‌های برق آن را رعایت می‌کنند. به این ترتیب سطح ایمنی در مصرف وسایل برقی بالا رفته و حجم بزرگی از ضرر و زیان‌های ناشی از برق‌گرفتگی کاهش می‌یابند. با توجه به اینکه اهمیت استفاده از سیم ارت به منظور جلوگیری از برق‌گرفتگی بر کسی پوشیده نیست، اطلاع از کاربردها و ایمنی استفاده از سیم ارت یک امر مهم تلقی می‌شود. در این مطلب قصد داریم به بررسی موضوعات مهم در رابطه با سیم ارت بپردازیم.
چرا باید از سیم ارت استفاده کرد؟
تقریباً همه ما می‌دانیم که استفاده از سیم ارت در پروژه‌های برقی و دستگاه‌های برقی مختلف موجود در خانه لازم و ضروری است اما شاید دلایل اهمیت بالای استفاده از آن را ندانید. از دلایل مهم استفاده از سیم ارت می‌توان موارد زیر را نام برد:
محافظت در برابر اضافه بار
سیم ارت در محیط‌های صنعتی و کارگاهی نیز نقش مهمی در حفاظت از تجهیزات و افراد دارد. در چنین فضاهایی که حجم تجهیزات برقی و جریان‌های عبوری بالاتر است، اجرای صحیح سیستم ارت می‌تواند از بروز اتصال کوتاه، نشت جریان و خطرات جدی جلوگیری کند. به همین دلیل در طراحی و اجرای تابلو برق کارگاهی، استفاده از سیم ارت استاندارد و اتصال صحیح آن به زمین یکی از الزامات اصلی ایمنی محسوب می‌شود و عملکرد کلی سیستم برق را پایدارتر می‌کند.
جلوگیری از وقوع حادثه و برق گرفتگی
شاید مهم‌ترین و اولین وظیفه سیم ارت، جلوگیری از وقوع حوادث برق‌گرفتگی باشد که می‌تواند در موارد شدید حتی منجر به خسارات جانی شود. زمانی که یک سیستم الکتریکی ناایمن یا کابل آسیب‌دیده در تماس با بدن افراد قرار بگیرد، احتمال بروز خطرات جدی وجود دارد. این اتفاقات ممکن است نه‌تنها هنگام کار و تعمیر تجهیزات برقی، بلکه در استفاده روزمره از وسایل الکتریکی نیز رخ دهند.
سیم ارت با انتقال جریان‌های نشتی و اضافه‌بار به زمین، از تجمع برق در بدنه دستگاه‌ها جلوگیری کرده و ایمنی افراد را افزایش می‌دهد. به همین دلیل در طراحی تأسیسات الکتریکی ساختمان‌ها، توجه به استانداردهای ایمنی و انتخاب تجهیزات مناسب از جمله موارد مهمی است که هنگام خرید تابلو برق ساختمانی باید به آن توجه شود تا سطح حفاظت و ایمنی سیستم به‌طور کامل تأمین گردد.
زمین یک رسانای عالی
حتماً می‌دانید که زمین یک رسانای عالی است. دلیل اینکه سیم ارت با افزایش سطح ایمنی از برق گرفتگی افراد جلوگیری می‌کند، کمک گرفتن آن از رسانای خوبی مانند زمین است. جریان الکتریکی اضافه‌ای که از مسیر کم مقاومت عبور می‌کند، توسط سیم ارت به داخل زمین هدایت می‌شود و از بدن انسان عبور نمی‌کند. به همین دلیل میزان خسارات احتمالی برق‌گرفتگی به صفر می‌رسد.
تثبیت سطح ولتاژ
یکی دیگر از کارهای مهمی که سیم ارت در دستگاه‌های الکتریکی انجام می‌دهد، توزیع یکنواخت جریان الکتریکی در سرتاسر مدار است. این کار موجب جلوگیری از نشت جریان الکتریکی می‌شود.
کاربرد سیم ارت
سیم ارت در سیم کشی ساختمان‌ها استفاده می‌شود. زمانی که در سیم فاز خرابی ایجاد می‌شود، موجب اتصال و آتش سوزی می‌گردد، اما استفاده از سیم ارت از چنین اتصالاتی پیشگیری کرده و با جایگزین شدن به جای سیم منفی و هدایت سیم مثبت به سمت خروجی از اتصال و برق‌گرفتگی در سیم کشی ساختمان جلوگیری می‌کند. سیم ارت به دستگاه الکتریکی و چاه الکتریکی وصل می‌شود و ولتاژهای زیادی که ناشی از برخورد صاعقه با ساختمان یا اتصالات ناگهانی در وسایل برقی هستند، جلوگیری می‌کند. لازم به ذکر است که اجرای چاه ارت و سیم ارت در ساختمان حساسیت بالایی دارد و به همین دلیل باید توسط متخصصین باتجربه در این زمینه انجام شود.
نکات ایمنی در رابطه با سیم ارت
- در زمان نصب سیم ارت به دستگاه الکتریکی مطمئن شوید که کل دستگاه به زمین وصل شده است این کار موجب افزایش ایمنی می‌شود.
- در صورتی که از اتصال دستگاه الکتریکی به زمین مطمئن نیستید، از متخصصان فعال در این زمینه کمک بگیرید تا سیستم و دستگاه الکتریکی شما را مورد بررسی قرار داده و از وضعیت اتصال، اطمینان حاصل کنند.
- در صورتی که عایق سیم دستگاه الکتریکی دچار آسیب دیدگی شده است، برخورد این سیم با بدنه دستگاه، زمانی که فلزی باشد می‌تواند احتمال برق‌گرفتگی و آتش سوزی را افزایش دهد. در چنین زمان‌هایی از دست زدن به بدنه دستگاه خودداری کنید.
- اجرای چاه ارت را به افراد متخصص و باتجربه بسپارید؛ زیرا اتصال نادرست سیم ارت به زمین می‌تواند موجب ایجاد خسارات جبران ناپذیری شود.
نکته پایانی
وظیفه اصلی سیم ارت پیشگیری از برق‌گرفتگی با انتقال اضافه بار ایجاد شده به زمین است. ویژگی مهم آن نیز افزایش ایمنی در وسایل برقی و دفع صاعقه است. در واقع عملکرد صحیح سیم ارت در دفع صاعقه و اضافه بار جریان الکتریکی به منظور فراهم کردن ایمنی ساختمان، موجب تبدیل شدن آن به یکی از الزامات برق کشی در تمامی پروژه‌های برقی شده است، اما توجه کنید که نصب از سیم ارت با توجه به حساسیت‌ها و نکات ریز و درشتی که دارد، باید توسط افراد متخصص در این زمینه انجام شود تا بتوان از ایمنی و امنیت کار اطمینان حاصل نمود.
