هریک از رلههای نام برده شده، طبق ویژگیهای خود کاربردهای متفاوتی در تابلو برق صنعتی میتواند داشته باشد. از جمله انواع پرکاربرد رله، رلههای هوشمند را میتوان نام برد. این رلهها قادر هستند یک مدار چند صد ولتی را کنترل کنند. در صورتی که قصد دارید از یک رله مقرون به صرفه استفاده کنید، رله هوشمند به شما پیشنهاد میشود. این رلهها ویژگیهایی دارند که موجب برتری آنها نسبت به روشهای دیگر میشود، اما باید توجه کنیم رلههای هوشمند نیز همانند دیگر انواع رله حفاظتی مشکلات و معایبی نیز دارند. در صورتی که میخواهید اطلاعات بیشتری در رابطه با رلههای هوشمند کسب کنید، بهتر است با ما همراه شوید تا به بررسی جزئیات آنها بپردازیم.
رله هوشمند و تفاوت آن با کنتاکتور
یکی از رلههای حفاظتی در تابلو برقها، رلههای هوشمند هستند که بر سر راه سیم فازها قرار میگیرند و موجب خاموش و روشن شدن وسیلههای الکتریکی در کوتاهترین زمان ممکن میشوند. رله هوشمند قطعه الکترومکانیکی است که عملکردی مشابه کنتاکتور دارد. به عبارت دیگر رله هوشمند یک وسیله حفاظتی است که با استفاده از ولتاژ و عبور جریان از سیم پیچ میتوان آن را کنترل کرد. اصول طراحی و عملکرد این رله کاملاً مشابه کنتاکتور است؛ با این تفاوت که قابلیت حمل مقدار کمی جریان را دارد. در حالی که کنتاکتور اینگونه نیست.
قطعات مکانیکی رله هوشمند
رله هوشمند، رله الکترومکانیکی است که از چند قسمت مکانیکی مشخص تشکیل شده است:
کنتاکت در رله هوشمند چیست و چه وظیفهای دارد؟
کنتاکتها به ترمینالها وصل هستند و در واقع هادیهایی هستند که در رله هوشمند وجود دارند.
آرماتور متحرک در رله هوشمند چه کاربردی دارد؟
یکی از بخشهای تشکیلدهنده رله، آرماتور متحرک است. این وسیله یک قطعه فلزی ساده است که موجب ایجاد یا قطع ارتباط با مخاطبین متصل به آن میشود.
نقش الکترومغناطیس در عملکرد رله هوشمند
میتوان گفت مهمترین نقش را در رله هوشمند، یک الکترومغناطیس بر عهده دارد. الکترومغناطیس خاصیت مغناطیسی ندارد، اما با کمک سیگنال الکتریکی میتواند به یک آهنربا تبدیل شود. زمانی که جریان از هادی عبور میکند، به طبع این بخش خاصیت آهن ربایی پیدا کرده و میتواند همانند یک آهنربا عمل کند و در نزدیکی خود، فلزات را جذب کند.
یوک در رله هوشمند چیست؟
قطعه فلزی کوچک در رلههای هوشمند که به منظور نگهداری آرماتور در زمان فعال شدن سیم پیچ استفاده میشود، یوک نام دارد.
وظیفه فنر در رله هوشمند چیست؟
برخی از لولهها بسته به عملکرد خود به فنر نیاز دارند. در برخی از رلهها به جای فنر از پایه فلزی نیز استفاده میشود.
ویژگیهای مثبت رله هوشمند
رلههای هوشمند مدار توان بالایی دارند؛ به این معنی که یک رله هوشمند چند ولتی میتواند به تنهایی یک مدار چند صد ولتی را کنترل و از آن محافظت کند. این رلهها از نظر عملکرد در بسیاری از سیستمهای کنترلی مشابه تجهیزات مورد استفاده در تابلو فرمان عمل کرده و نقش مهمی در مدیریت و کنترل تجهیزات الکتریکی ایفا میکنند. رلههای هوشمند همچنین صرفه اقتصادی مناسبی دارند و به همین دلیل بسیاری از مصرفکنندگان آنها را به عنوان گزینهای مقرونبهصرفه در سیستمهای کنترلی انتخاب میکنند.
ویژگیهای منفی رله هوشمند
رله هوشمند در کنار نکات مثبتی که دارد، یک سری معایب نیز دارد. از جمله اینکه، در رلههایی که خودشان سلف دارند میتوان سلف را به عنوان دستگاهی که توانایی ذخیره سازی انرژی را دارد در نظر بگیریم. در واقع چنین دستگاههایی زمانی که به مدار متصل میشوند، شارژ میشوند و پس از اینکه از مدار جدا میشوند، شارژ خود را تخلیه میکنند. از این رو در رله هوشمند ممکن است مشکل تخلیه شارژ سلفی پیش بیاید.
رله هوشمند در ولتاژهای خیلی پایین کاربرد ندارد. همانطور که گفته شد رلههای هوشمند همانند کلید کار میکنند و به ولتاژ نیاز دارند. از این رو در مداری که ولتاژ پایین برقرار باشد، بهتر است از به جای رله، از ترانزیستورها استفاده شود. یکی دیگر از مشکلاتی که ممکن است برای رله هوشمند مسئلهساز شود، کندکاری آن است. گاهی پیش میآید که رلههای هوشمند ارزان قیمت وضعیت مکانیکی، قابلیت پاسخگویی مناسب به فرکانس بالا را ندارند. چنین ویژگی ممکن است در مورد مسئله حفاظت مدار نیز رله را دچار مشکل کند.
کاربردهای رله هوشمند
بیشک یک ساختمان هوشمند برای کنترل بهتر به رله هوشمند نیاز دارد. رلههای هوشمند، ویژگیهای جذابی دارند که آنها را تبدیل به گزینه مناسبی برای مصرفکنندهها میسازد. اولین ویژگی مثبت رله هوشمند این است که به شما کمک میکند کنترل سیستم آبیاری منزل خود را در دست بگیرید؛ به این صورت که با نصب یک شیر برقی در مسیر آب و استفاده از یک رله هوشمند آن میتوانید با موبایل خود باغچه خود را آبیاری کنید. این ویژگی به ویژه زمانی که در سفر یا خارج از منزل هستید بسیار به کار شما میآید! دیگر ویژگی جذاب رله هوشمند، کنترل چای ساز به وسیله اپلیکیشن مربوطه است که قابلیت دسترسی به وسایل برقی را به شما میدهد. زمانی که خارج از خانه هستید و از یک قرار کاری یا روز خستهکنندهای به منزل بر میگردید، میتوانید چای آماده در منزل داشته باشید!
رله هوشمند میتواند غذای شما را گرم کند. همچنین شما با رله هوشمند میتوانید کنترل سیستم گرمایش و سرمایش منزل خود را در دست بگیرید، بدون اینکه در منزل باشید. رله هوشمند میتواند درب پارکینگ و به طور کلی تمامی دربهای ساختمان را کنترل کند. فراخوانی آسانسور هوشمند، کنترل هوشمند پرده و کرکره برقی یا انواع لوازم برقی از دیگر کاربردهای رلههای هوشمند هستند.
نکته پایانی
رله هوشمند به عنوان تجهیز پرکاربرد در ساختمانهای هوشمند، کاراییهای متنوعی را در خود جای داده است. اگرچه این دستگاه ویژگیهای منفی را نیز در کنار ویژگیهای مثبت دارد، اما کاربردها و مزایای آن به قدری جذاب و شگفت انگیز هستند که کاربران را ترغیب به انتخاب آن میکنند.