تابلو برقها همانگونه که برای شما بیان کردیم به سه دسته تابلو برق فشار ضعیف، تابلو برق فشار متوسط و تابلو برق فشارقوی تقسیم میشوند. آشنایی شما با کاربرد هرکدام از تابلو برقها میتواند به شما کمک کند تا در استفاده از آنها گزینه کاربردی را انتخاب نمایید. ما در این مجموعه در مطالبی جداگانه برای شما به تشریح تابلو برق فشار متوسط و تابلو برق فشارقوی پرداختهایم.
حال در این مطلب به شما با معرفی تابلو برق فشار ضعیف اطلاعات کافی ارائه میدهیم. شما در پایان و با خواندن این مطلب میتوانید با انواع تابلو برق فشار ضعیف، ویژگی آنها، تجهیزات تابلو برق فشار ضعیف و نحوه عملکرد هرکدام از آنها آشنا شوید.
تابلو برق فشار ضعیف چیست؟
معمولاً در خانه استفاده از تابلو برقهای کوچک کاربرد فراوان دارد. هنگامیکه در ابعادی وسیعتر و در صنایع نیاز به تابلو برقهای بزرگتر داشته باشیم تابلو برق فشار ضعیف استفاده میشود. این تابلوها با داشتن تجهیزات متعددی به نحوه کنترل سیستم الکتریکی ساختمان کمک میکنند. چنانچه بخواهیم کاربرد این تابلوها را برای شما بیان کنیم میتوان گفت که بهعنوان یک قفسه با داشتن شهری متفاوت در درون خود تشکیلشده است. هرکدام از اجزا و قطعاتی که در تابلو برق فشار ضعیف بهکاررفته است، مشغول به انجام فعالیتی خاص هستند.
همانگونه که بیان کردیم انواع تابلو برقها تجهیزات مختلفی در خود جای میدهند. بهطور مثال تجهیزاتی که در تابلو برقهای فشارقوی نصب میشوند با تجهیزاتی که در تابلو برق فشار ضعیف قرار میگیرند، تفاوتهایی خواهند داشت. به لحاظ ساختاری در تابلوهای فشار ضعیف میتوان تا محدوده ۱۰۰۰ ولتاژ استفاده کرد. این ولتاژ برای تابلو برق فشار متوسط بین هزار ولتاژ تا ۶۳ هزار ولت خواهد بود. نوع دیگری از تابلو برقها، تابلو برق فشارقوی هستند که قابلیت استفاده از ولتاژ ۶۳ هزار ولت تا ۴۰۰ هزار ولت را دارا هستند.
بهطورمعمول از تابلو برقها در انواع تجهیزات صنایع و ایستگاههای برق، دستگاههای مبدل، پالایشگاهها، کارخانهها و ساختمانهای تجاری استفاده میشود. چنانچه قصد دارید از یک تابلو برق در یک پروژه یا ساختمان استفاده کنید باید متناسب با نیاز خود تابلو برق موردنظر را انتخاب کنید.
تمام تجهیزاتی که در تابلو برقهای فشار ضعیف و فشار متوسط و فشارقوی نصب میشوند ازنظر فعالیت وابستگی خاصی به همدیگر دارند. بهطور مثال چنانچه در تابلو برق یک کابل دچار مشکل باشد تمام سیستم با اختلال روبرو خواهد شد. علاوه بر این بدون محافظ کنتاکتور، تابلو برق فعالیت درستی نخواهد داشت و با مشکلاتی همراه خواهد شد.
وظیفه تابلو برق فشار ضعیف
بهطورکلی هدف از نصب و قرار دادن تابلو برق محافظت از مدارهای اتصالات و تجهیزات الکتریکی خواهد بود. تمام تجهیزات الکتریکی نصبشده در تابلو برق بهمنظور جلوگیری از افزایش جریان و اتصالی برق به بهترین نحو عمل خواهند کرد.
تابلو برقها همچنین میتوانند جهت حفاظت از سیستمهای بزرگ که با مشکلاتی مواجه شدهاند، برق سیستم را قطع کنند. هنگامیکه در بخشهای مختلف سیستم خطا و اتصالی رخ دهد جریانی سنگین و پرقدرت تجهیزات سیستم را در برمیگیرد. این جریان میتواند سلامت تجهیزات را به خطر بی اندازد.
اتصال و خطای رخداده منجر به قطع سرویسهای موجود خواهد شد. بااینحال بهمنظور جلوگیری از این خطاها استفاده از تابلو برق میتواند کاربرد فراوان داشته باشد. تابلو برق بهخوبی با شناسایی خطا، قسمتهایی که در آنها مشکل ایجادشده است را از سیستم جدا خواهد کرد.
انواع تابلو برق فشار ضعیف
بهمنظور عملکرد در ساختمانهای مختلف و مکآنهای گوناگون تابلو برق فشار ضعیف با طراحیهای گوناگون در دسترس شما قرار دارد. انواع تابلو برق فشار ضعیف ازلحاظ ساختمانی را میتوان به تابلو برق ایستاده، تابلو برق رک، تابلو برق میزی و تابلو برق دیواری تقسیم نمود.
باوجوداینکه تمام این تابلوها را تابلوهای برق فشار ضعیف میدانند اما تجهیزات نصبشده در آنها و نحوه کارکرده این تابلوها تفاوتهایی با هم خواهند داشت. ساختمان متفاوتی که در این تابلوها وجود دارد منجر به کاربرد مناسب در مک آنهای گوناگون خواهد شد.
نحوه طراحی و ساخت تابلو برقهای فشار ضعیف بهگونهای است که دسترسی متفاوتی به تجهیزات میتوان داشت. بهطور مثال تابلوهای ایستاده بهگونهای طراحی میشوند که بهراحتی قابلیت دسترسی به تجهیزات از جلو برای شما فراهمشده است. این تابلوها با نصب بر روی دیوار به اپراتور اجازه میدهد تا به اجزا و قطعات آن دسترسی داشته باشد.
تجهیزات تابلو برق فشار ضعیف
بهمنظور بهبود عملکرد تابلو برق فشار ضعیف تجهیزات بخصوصی در آن نصب میشود. تجهیزات نصبشده در این تابلو برق با کاربردی خاص منجر به عملکرد مناسب سیستم خواهند شد. این تجهیزات با ویژگیها و کاربردهایی که دارند از بروز خطاها و اتصالات جلوگیری خواهند کرد. ما در اینجا برای شما با معرفی انواع تجهیزات تابلو برق فشار ضعیف نحوه عملکرد هرکدام را بیان خواهیم کرد.
- انواع فیوزها در تابلو برق: اگر بخواهیم یکی از مهمترین تجهیزات تابلو برقها را نام ببریم بهطورقطع باید فیوزها را بیان کنیم. زمانی که جریان برق بیشازحد مجاز برسد نیاز به قطع جریان در مدار خواهیم داشت. در این زمان فیوز به بهترین نحو موجب جلوگیری از بروز خطا خواهد شد. در کل رشته سیمهایی که هنگام وجود اضافهبار ذوبشده یا میشکنند را فیوز مینامند. یکی از قطعاتی که نصب آن در تمام تابلو برقها ضروری است فیوز خواهد بود.
- کلید خودکارMCB: همانگونه که بیان کردیم هنگامیکه در مدار با اضافهبار مواجه شویم فیوزها اقدام به قطع مدار خواهند کرد. علاوه بر فیوزها از دیگر تجهیزاتی که در سیستم میتوانند این عمل را انجام دهند کلید خودکار MCB خواهند بود. وجه تمایز کلید خودکار ام سی بی با فیوز حساسیت بسیار بالای این کلیدها خواهند بود. کلیدی MCB نسبت به فیوز با حساسیت بالاتری که دارند قابلاعتمادتر بوده و با عملکردی مغناطیسی _ حرارتی بازدهی بهتری برای سیستم خواهند داشت.
- کنتاکتور: برای کنترل سیستم از راه دور نیاز به تجهیزاتی خواهیم داشت. یکی از این عوامل که از راه دور بهمنظور قطع و وصل مدار فرمان عمل میکند کنتاکتور خواهد بود. در بیان عملکرد کنتاکتور میتوان گفت بهعنوان قطعهای که وظیفه دارد تمام وسایل برقی و دستگاههای تک فاز و سه فاز موجود در صنعت را قطع و وصل کند شناخته میشود.
- کنترل فاز سه فاز دیجیتال: همانگونه که بیان کردیم مهمترین هدف از نصب تابلو برق فشار ضعیف و سایر تابلوها حفاظت از تجهیزات الکترونیکی است. بهمنظور حفاظت از الکتروموتورها در تابلو برق، از کنترل فاز سه فاز دیجیتال استفاده میشود. عملکرد این محافظ بهگونهای است که در تابلو برق فشار ضعیف به بهترین نحو میتواند از الکتروموتورها محافظت کرده و در برابر جریآنهای غیرمجاز ایستادگی کند.
- بی متالهای تک فاز و سه فاز: یکی دیگر از مجموعه تجهیزات بکار رفته در تابلو برق فشار ضعیف بی متالها نام دارند. هنگامیکه در سیستم با بار اضافی مواجه میشویم و ولتاژ کمی داریم نیاز به محافظت از موتورهای سه فاز را خواهیم داشت. بی متال بهعنوان یک قطعه مناسب میتوانند این عمل را انجام دهند.
بی متالها با تشکیل شدن از دو فلز با جنسهای مختلف عملکرد مناسبی دارند. هنگامیکه گرمای زیادی در مدار ایجاد شود باخم شدن یکی از فلزات، جریان برق در تابلو برق، ضعیفتر خواهد شد. - کلیدهای MPCB: نوع خاصی از قطعات الکترونیکی که در تابلو برق به کار میروند این کلیدها خواهند بود. بهمنظور حفاظت از سیستم در برابر خطا و همچنین اضافهبار از این کلیدها استفاده میشود. نقش متفاوتی که کلیدهای MPCB در هرکدام از مدارها ایفا میکنند منجر به حفاظت از خطاهای مغناطیسی و اضافهبار الکترونیکی خواهند شد. این کلیدها با ایجاد یک منبع الکتریسیته برای موتور یک ایمنی مناسب فراهم میکنند.
برخی از این منابع را میتوان اتصال خودکار مجدد، حفاظت در برابر افت فاز، نمایش هشدار خطا و محافظت در برابر اضافهبار بیان کرد. - شستی دوبل: بهمنظور راهاندازی و قطع کردن موتور نیاز به تجهیزات بخصوصی داریم. به همین منظور استفاده از شستی دوبل میتواند این عمل را به بهترین نحو انجام دهد.
- میکروسوئیچ: اگر بخواهیم سادهترین جزء از میان تجهیزات تابلو برق را بیان کنیم به میکروسوئیچ اشاره خواهیم کرد. در مدارهای الکترونیکی بهمنظور قطع و وصل جریان از میکرو سوئیچ استفاده میشود.
- تایمرها و تایم سوئیچها: بهمنظور کنترل مدار از تایمر سوئیچ یا تایمرها در تابلو برقهای صنعتی استفاده میشود. به بیان سادهتر جهت تنظیم زمان میان دو عملکرد مدار فرمان از تایم سوئیچ یا تایمر استفاده میشود.
- ترموستات: یکی از تجهیزات کوچک در تابلو برقها که بهمنظور قرار دادن دمای حرارتی دستگاه و عملکردی در یک راستا انجاموظیفه میکند ترموستات نام دارد.
- سنسور و انواع سنسور: برای تبدیل کمیتهای فیزیکی به کمیتهای الکتریکی در تابلو برقهای صنعتی از سنسور یا حسگر استفاده میشود. این کمیتها میتوانند رطوبت، فشار یا حرارت باشند.
در اصل سنسورها در دو نوع تماسی و غیر تماسی طراحی و مورداستفاده قرار میگیرند. بااینحال در تابلوهای صنعتی میزان سنسورهایی که مورداستفاده قرار میگیرند تنوع بالایی دارند. ازجمله این سنسورها میتوان به سنسور القایی، سنسور نوری و سنسور خازنی اشاره کرد.
منبع تغذیه تابلو برق فشار ضعیف
به کارگیری ترانسفورماتور با ولتاژ 400/230 ولت به خوبی می تواند به عنوان منبع تغذیه در تابلو برق فشار ضعیف کاربرد داشته باشد. با توجه به اینکه استفاده از تابلو برق فشار ضعیف نیاز به ولتاژ بالا ندارد به راحتی می توان از منابع مختلف برای تغذیه این تابلو استفاده کرد. عملکرد مناسبی که یک تابلو برق فشار ضعیف در ساختمان ها و مراکز مختلف دارد بازار فروش بسیار خوبی برای آن ایجاد کرده است. امروزه یکی از پرفروش ترین تابلو برق های موجود در بازار تابلو برق فشار ضعیف است.
بررسی استاندارد های بین المللی در ساخت تابلو های LV (استاندارد IEC 61439)
در دنیای مهندسی برق مدرن، طراحی و مونتاژ تابلو های توزیع فشار ضعیف یک فرآیند کاملا تخصصی است که مستقیما با ایمنی جان انسان ها، جلوگیری از آتش سوزی و سلامت تجهیزات گران قیمت کارخانه ها ارتباط دارد. به همین دلیل، کمیسیون بین المللی الکتروتکنیک (IEC) جامع ترین و سخت گیرانه ترین سند فنی خود یعنی استاندارد IEC 61439 را برای سامان دهی به فرآیند ساخت این تجهیزات تدوین کرده است.
این استاندارد جایگزین نسخه های قدیمی تر شده و تضمین میکند که تابلوی برق شما در بحرانی ترین شرایط شبکه، پایداری خود را حفظ میکند.
استاندارد IEC 61439 بر پایه دو اصل بسیار مهم مهندسی بنا شده است: ابتدا «تاییدیه طراحی» (Design Verification) که در گذشته با نام تایپ تست شناخته میشد و معماری کلی تابلو را ارزیابی میکند، و سپس «تاییدیه روتین» (Routine Verification) که باید روی تک تک محصولات خروجی از کارگاه مونتاژ انجام شود تا از صحت عملکرد آن ها اطمینان حاصل گردد.
سخن پایانی
تجهیزات الکترونیک با توجه به حساسیت خاصی که دارند نیاز به محافظت فراوان خواهند داشت. امروزه قطعات مورد استفاده در این تجهیزات در گونه های مختلف و با کاربرد متفاوت نصب و مورد استفاده قرار می گیرند. یکی از انواع تابلو برق های موجود در بازار تابلو برق فشار ضعیف است. همانگونه که در مطالبی جداگانه برای شما به معرفی انواع تابلو برق پرداختیم و تابلو برق فشار قوی و تابلو برق فشار متوسط را شرح دادیم در این مطلب نیز با معرفی تابلو برق فشار ضعیف به شما اطلاعات کاملی ارائه دادیم.
سوالات متداول مرتبط با تابلو برق فشار ضعیف
محدوده ولتاژ کاری در تابلو های برق فشار ضعیف چقدر است؟
بر اساس استاندارد های بین المللی مهندسی برق، تابلو های فشار ضعیف (Low Voltage) برای کار در شبکه هایی با ولتاژ متناوب (AC) تا حداکثر 1000ولت و ولتاژ مستقیم (DC) تا 1500ولت طراحی و ساخته میشوند. رایج ترین ولتاژ کاری این تابلو ها در ایران 380تا 400ولت سه فاز میباشد.
مهم ترین کلید های حفاظتی در تابلو های LV کدامند؟
اصلی ترین تجهیزات حفاظتی شامل کلید های هوایی (ACB) برای آمپر های بسیار بالا در ورودی تابلو، کلید های اتوماتیک کمپکت (MCCB) برای فیدر های خروجی، کلید های مینیاتوری (MCB) برای مصارف روشنایی و فیوز های ذوب شونده میباشند که وظیفه حفاظت در برابر اتصال کوتاه و اضافه بار را بر عهده دارند.
شینه (Busbar) در تابلو برق چه وظیفه ای دارد و از چه جنسی است؟
شینه ها تسمه های رسانایی هستند که وظیفه هدایت و توزیع جریان الکتریکی بالا را بین قطعات مختلف تابلو بر عهده دارند. این قطعات معمولا از جنس مس خالص (به دلیل رسانایی فوق العاده) یا آلومینیوم ساخته میشوند و جایگزین کابل کشی در آمپر های بالا میگردند.
تفاوت تابلوی MDB و SMDB در شبکه توزیع فشار ضعیف چیست؟
تابلوی MDB (Main Distribution Board) تابلوی توزیع اصلی است که مستقیما بعد از ترانسفورماتور قرار میگیرد و برق کل مجموعه را تامین میکند. اما تابلوی SMDB (Sub Main Distribution Board) تابلوی فرعی و زیر دستی است که برق خود را از MDB میگیرد و آن را بین بخش های کوچک تر یک کارخانه یا طبقات یک ساختمان تقسیم میکند.
استاندارد اصلی برای مونتاژ تابلو های توزیع فشار ضعیف چیست؟
مهم ترین استاندارد جهانی حاکم بر طراحی، ساخت و تست تابلو های فشار ضعیف، استاندارد بین المللی IEC 61439 میباشد. رعایت الزامات این استاندارد تضمین کننده ایمنی پرسنل، مقاومت در برابر اتصال کوتاه و طول عمر تجهیزات میباشد.
آیا پرشین تکنیک تابلوهای فشار ضعیف را به صورت سفارشی طراحی میکند؟
بله، شرکت پرشین تکنیک تمامی تابلو های توزیع، فرمان و اصلاح ضریب توان فشار ضعیف را دقیقا بر اساس نقشه های تک خطی (Single Line Diagram) پروژه شما، با استفاده از بهترین برند های قطعات و تحت تاییدیه های نظام مهندسی طراحی و مونتاژ میکند.