آموزش جامع روش های تست تابلو برق + بررسی استانداردها

اهمیت روش های تست تابلو برق

همان‌گونه که می‌دانید یکی از مهم‌ترین اجزاء را در هر سیستم الکتریکی تابلو برق خواهد بود. با توجه به گستردگی فعالیت تابلو برق در صنایع و ساختمان‌های مختلف، حصول اطمینان از کیفیت تجهیزات و استانداردهای لازم در این تابلو برق می‌تواند اهمیت بالایی داشته باشد.

نحوه عملکرد تابلو برق به‌گونه‌ای است که چنانچه دریکی از اجزای آن با مشکلاتی مواجه شویم، فعالیت سیستم الکتریکی با اختلال مواجه خواهد شد. به همین منظور قبل از تحویل و راه‌اندازی تابلو برق انجام تست‌های موردنیاز ضروری خواهد بود.

تست‌های تابلو برق به‌صورت مختلف و با روش‌های گوناگون بر روی تجهیزات انجام خواهد گرفت. نخستین مرحله تست تابلو برق تست عایقی تابلو بر خواهد بود. این تست در دو بخش برای بررسی عایق الکتریک و اندازه‌گیری مقاومت عایقی انجام می‌گیرد. نوع دیگری از تست‌های تابلو برق به ایمنی و حفاظت تابلو برق مربوط است.
در این نوع تست مدار حفاظتی تابلو به‌دقت موردبررسی قرار می‌گیرد و اتصالات مدار باید به بهترین نحو برقرار باشند. این تست در چند مرحله انجام می‌شود.

آخرین مرحله از روش های تست تابلو برق به بررسی نهایی مسئول برمی‌گردد. در این قسمت به‌منظور بررسی استانداردهای تابلو برق، با تست کردن تمام تابلو و تجهیزات، تابلو را به مصرف‌کننده و اپراتور تحویل می‌دهند.

 

یک. تست عایق

نخستین مرحله در تست تابلو برق که به‌عنوان یکی از تست‌های روتین محسوب می‌شود، تست عایق خواهد بود. برای چک کردن عایق در این مرحله ابتدا با اندازه‌گیری مقاومت عایق تجهیزات را موردبررسی قرار می‌دهند. همچنین در این مرحله باید دی‌الکتریک موجود در تابلو را به‌خوبی چک و بررسی نمایید.

پس از بررسی‌های اولیه مقاومت عایق و دی‌الکتریک به بررسی اتصالات مدارات مراقبتی خواهیم پرداخت. این روش که به هنگام تست روتین باید انجام پذیرد به چک کردن مقاومت اتصال خواهد پرداخت. در این مرحله باید سیگنال و اتصال با تستر را نیز انجام دهیم.

حال با بررسی تمام قطعات و اجزای گفته‌شده به مرحله پایانی تست عایق خواهیم رسید. در این مرحله با بررسی اجزای مختلف از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری خواهیم کرد. ازجمله مواردی که موردبررسی قرار می‌گیرد می‌توان به گزینه‌های زیر اشاره کرد.

• هادی‌ها و سیم‌کشی
• تجهیزات جانبی سیم‌کشی
• اندازه‌گیری و بررسی میزان مقاومت تابلو در برابر شوک‌های الکتریکی
• بررسی فواصل مجاز
• چک کردن فواصل نصب
• بررسی و تست کارکرد الکتریکی
• تست کردن درجه حفاظت
• بررسی دقیق اجزای مکانیکی
• بررسی و تست اطلاعات فنی
• بررسی و تست برچسب مشخصات و اطلاعات

دو. تست مقاومت عایقی در تابلو برق

از دیگر تست‌های کاربردی در تابلو برق که از اهمیت زیادی برخوردار است اندازه‌گیری مقاومت عایقی خواهد بود. برای بررسی و تست کردن تابلو برق در این روش، به جهت اندازه‌گیری مقاومت عایقی از تست دی‌الکتریک استفاده می‌شود.
به هنگام بازرسی چشمی در مونتاژ، فاصله‌ها نیز به‌خوبی بررسی می‌شوند. در تست دی‌الکتریک از ولتاژ ایمپالس به‌منظور شناسایی فاصله غیر کافی می‌توان استفاده کرد.

بررسی و اندازه‌گیری مقاومت عایقی

اگر بخواهیم به معرفی روش های تست تابلو برق بپردازیم، اندازه‌گیری مقامت را به‌عنوان یک اصل مهم باید در نظر بگیریم. برای تست کردن کلی یک تابلو برق نیاز به اندازه‌گیری مقاومت عایقی تابلو برق خواهیم داشت. به همراه یک مگاهم متر ضروریست که مقاومت عایقی به همراه حداقل ولتاژ 500 ولت DC انجام پذیرد.

دقت داشته باشید هنگامی‌که تابلو برق در حال تست است باید خاموش باشد. علاوه بر این هنگام تست کردن نباید هیچ باری به تابلو برق وصل باشد. در این حالت با قراردادن تمام کلیدها و مدارشکن ها بر روی حالت ION اقدام به تست کردن تابلو برق خواهیم نمود.

در میان بخش‌های هادی بیگانه و مدارها، ولتاژ موردنیاز اعمال می‌شود. علاوه بر این ما در انجام این عمل قادر خواهیم بود تمام فازها و نول‌ها را به یکدیگر وصل نماییم.

هادی سیم PEN در تابلو برق سیستم TNC در نظر گرفته می‌شود. به همین دلیل بااتصال آن به هادی بیگانه به‌صورت جداگانه اعمال می‌نماییم.

دقت داشته باشید که ترمینال تغذیه از تجهیزاتی است که باید بااتصال کوتاه برقرار شود. به همین علت اندازه‌گیری و ابزار آن قابلیت قرار گرفتن تحت ولتاژ تست را نخواهد داشت.

تست دی‌الکتریک

چنانچه تاکنون مقاومت عایقی اندازه‌گیری و تست نشده باشد مطابق با پروتکل یا پیوست متصل به تابلو تست دی‌الکتریک انجام خواهد پذیرفت.

به‌منظور اندازه‌گیری عایق مشخص UI تست درون فرکانس تابلو برق صنعتی انجام می‌گیرد. علاوه بر این با اندازه‌گیری و تستر ولتاژ ضربه، گامی دیگر در تست دی‌الکتریک برمی‌داریم. توجه داشته باشید که به هنگام تست تابلو برق باید هیچ‌گونه باری به آن تحمیل نشده و تابلو برق در حالت خاموش باشد. فراموش نکنید که به هنگام تست تابلو برق از متصل نبودن دریافت‌کننده‌های برقی نیز اطمینان حاصل نمایید.

ولتاژ تست برای تبدیل الکتریکی به شکل زیر اعمال می‌گردد:

1. میان قسمت‌های هادی بیگانه و همچنین قطب‌های مختلف مدار (مانند کمک یا کنترل و مدار قدرت)  تابلوی مونتاژ شده
2. تنظیم میان بخش‌های مختلف مدار اصلی و سایر قطب‌ها (میان هر فاز با زمین یا هر فاز با همدیگر)
3. میان تمام مدارهایی که ازلحاظ الکتریکی به همدیگر وصل نشده باشند. مانند مدار اصلی یا مدار کنترل مجزا
4. در تابلو برق کلاس ii بین بخش‌ هادی بیگانه و مدار مراقبتی
5. میان قسمت‌های مختلف و جدا از هم برای عملکرد شکست عایقی

نکته مهم: به هنگام تست در این مرحله خازن‌های نویزگیر باید اتصال داشته باشند. بااین‌حال به‌استثنای این خازن‌ها تمام قطعاتی که امکان آسیب دیدن با اعمال ولتاژ رادارند، باید با قطع شدن یکی از پایانه‌های آن‌ها، از آسیب تابلو برق جلوگیری شود.

نکته مهم دیگری که باید در تست فرکانس برق صنعتی مدنظر قرار گیرد اعمال نشدن ولتاژ، کمتر از یک ثانیه خواهد بود. علاوه بر این باید تغذیه الکتریکی و شکست به هنگام تست به وجود بیاید.

تست ولتاژ ضربه

از دیگر روش های تست تابلو برق به بررسی و تست تابلو برق نسبت به ولتاژ ضربه خواهد بود. برای هر پلاریته این ولتاژ در فاصله معینی که حداقل یک ثانیه خواهد بود اعمال می‌شود.

متناسب با ارتفاع، مهلت میزان ولتاژ اعمال‌شده تعیین می‌شود. این ولتاژ با عنوان Uimp شناخته می‌شود. به خاطر داشته باشیم که برای تست کردن در ولتاژ بالا، بهترین نکات احتیاطی و ایمنی را رعایت کنید. رعایت نکاتی مانند علامت زدن مکان تست، استفاده از افراد وارد و اپراتورهای باصلاحیت و همچنین پوشاندن کامل دست با دستکش‌های عایق از مهم‌ترین نکات هستند.

هشدار ایمنی اول: به‌هیچ‌وجه به همراه راه‌اندازی در OV از بالا بردن ولتاژهای کلید زنی استفاده نکنید. علاوه‌براین، هنگام بازگشت در OV در ولتاژ بالا از خاموش کردن سوئیچ‌ها پرهیز کنید.

هشدار ایمنی دوم: به‌منظور جلوگیری از آسیب‌های احتمالی به هنگام چک کردن پذیرش در استاندارد IEC 61439_1 محدودیت یک ثانیه تأمل را مدنظر قرار دهید. این کار موجب می‌شود که رهیافت آستانه قطع و با محدود شدن به چند میلی‌آمپر بازده بهتری برای ما داشته باشد.

فراموش نکنید که به هنگام انجام این تست شما خواص ذاتی مواد عایق را موردبررسی قرار نخواهید داد. این تست به ما اعلام می‌کند که قطعات به‌کاررفته در تابلو برق در محدوده مورد تأیید قرار دارند یا خیر.

_ تست اتصال مدارات حفاظتی

طراحی تابلو مفاد ساختاری آن باید اتصال مستقیم به بخش های هادی بیگانه را تامین کند. با این حال چک کردن و تست تمام قطعات هادی بیگانه ضروری خواهد بود. با توجه به اینکه قطعات در معرض برق یا قطعات هادی بیگانه به هادی مراقبتی تولید شده اند، نیاز به چک کردن تمام اتصالات و مدارهای حفاظتی خواهد بود.

شرایط در این عمل به گونه ‌ای است که می توان اندازه گیری را توسط ولتاژ ac یا dc انجام داد. علاوه بر این بین ۶ تا ۲۴ ولت می توان ولتاژ آزمون را قرار داد. برای تست کردن در این روش پروب های منبع تغذیه را به تجهیزات مورد نیاز متصل خواهیم کرد. به ترمینال اصلی هادی حفاظتی پروب منبع تغذیه و همچنین آزمون را به اجزای مختلف تابلو برق وصل می کنیم.

5_ چک کردن اجزای جانبی سیم کشی

در مرحله نهایی تست تابلو برق قطعات جانبی تابلو را مورد بررسی قرار می دهیم. با بررسی و تست تابلو برق مشخص می ‌شود که مشکلی در تابلو برق وجود خواهد داشت یا خیر.

در این مرحله از روش های تست تابلو برق باید موارد مختلفی را مد نظر قرار دهیم. برخی از مواردی که در این بخش از تست تابلو برق مورد بررسی قرار می گیرند گزینه های زیر خواهند بود.

• قطعات را به منظور منطبق بودن با مدل های اولیه تعیین شده بررسی می کنیم. این مدل ها می توانند مقدار های نامی، ظرفیت قطع، نوع منحنی ها و همچنین عملکرد تابلو برق باشند.
• چنانچه نیاز باشد با ترکیب کردن قطعات می توانیم میزان ظرفیت قطع را به دست آوریم.
• بین مدارات معین باید اختلاف، قطع شدگی و جدایی را مورد بررسی قرار دهیم.
• بررسی و تست نشانه گذاری و پلاک نامی در این بخش انجام می گیرد.
• وضعیت اتصالات موجود و حالت آن ها مورد بررسی قرار خواهند گرفت. این بررسی مشخص می کند که وضعیت اتصال اعضا چگونه خواهد بود. در این بخش به بررسی محکم بودن اتصالات، اطمینان از روکش ترمینال ها و همچنین متصل نبودن بخش ها به یکدیگر خواهیم پرداخت.
• بررسی چفت بودن لبه ها

استاندارد های بین المللی تست تابلو برق (استاندارد IEC 61439)

رعایت استاندارد های بین المللی در زمان ساخت و تست تابلو های برق صنعتی، تنها یک الزام قانونی نیست، بلکه تضمین کننده جان انسان ها و سلامت تجهیزات گران قیمت کارخانه ها است. در سطح جهانی، کمیسیون الکتروتکنیک بین المللی یا همان IEC، مرجع اصلی تدوین این قوانین به شمار می‌رود.

در حال حاضر، معتبر ترین و جامع ترین مرجع برای تست تابلو های فشار ضعیف، استاندارد IEC 61439 است. این دستورالعمل جامع جایگزین نسخه های قدیمی تر مانند IEC 60439 شده است و قوانین بسیار دقیق تری را برای تست قطعات و تاییدیه نهایی تابلو ها مشخص می‌کند.

بر اساس استاندارد IEC 61439، روند تایید یک تابلو برق به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود:

• تاییدیه طراحی (Design Verification): این بخش معادل همان تایپ تست های معروف است. این تاییدیه با آزمایش های سخت گیرانه تضمین می‌کند که نقشه ها، محاسبات حرارتی و متریال اولیه تابلو برق به درستی انتخاب شده اند و طراحی کلی بدون نقص است.
• تاییدیه روتین (Routine Verification): این بخش شامل آزمایش هایی است که شرکت سازنده موظف است روی تک تک تابلو های خروجی از خط تولید انجام دهد تا از کیفیت مونتاژ، دقت سیم کشی ها و عملکرد صحیح قطعات کاملا مطمئن شود.

مهم ترین تست های الزامی در استاندارد IEC 61439

برای این که یک سیستم الکتریکی بتواند تاییدیه های این استاندارد را دریافت کند، باید آزمایش های زیر را با موفقیت پشت سر بگذارد:

1. تست مقاومت دی الکتریک و ولتاژ ضربه ای: این تست برای بررسی قدرت عایق ها در برابر نوسانات شدید شبکه و ولتاژ های غیر طبیعی انجام می‌گیرد.
2. آزمایش افزایش دما (Temperature Rise Test): این مرحله برای اطمینان از این موضوع است که قطعات داخل تابلو در زمان کار با بار نامی، بیش از حد مجاز گرم نمی‌شوند و سیستم خنک کننده به درستی عمل می‌کند.
3. تست مقاومت در برابر اتصال کوتاه: یک آزمایش حیاتی برای بررسی پایداری فیزیکی و الکتریکی شینه ها، مقره ها و کلید ها در زمان بروز خطای اتصال کوتاه در شبکه است.
4. بررسی درجه حفاظت فیزیکی (IP): این بخش شامل بررسی و اطمینان از عدم نفوذ آب، رطوبت و گرد و غبار به محفظه داخلی تابلو های بیرونی و داخلی است.
5. تست پیوستگی مدار های حفاظتی (ارتینگ): در این مرحله بررسی می‌شود که آیا اتصال بی نقص میان تمامی بدنه های فلزی و سیستم ارت به درستی برقرار شده است یا خیر.

مهندسان ما در مجموعه پرشین تکنیک، تمامی مراحل تست و کنترل کیفیت تابلو های برق را دقیقا بر اساس چک لیست های استاندارد IEC 61439 اجرا می‌کنند. این پایبندی به استاندارد های بین المللی باعث می‌شود تا مشتریان ما با خیالی آسوده، تجهیزات خود را به شبکه متصل کنند و نگران خسارت های ناشی از نقص فنی نباشند.

سخن پایانی

علاوه بر تمام روش های تست تابلو برق که برای شما بیان کردیم اقدامات دیگری نیز می توانید به این منظور انجام دهید. به عنوان مثال برای بررسی حفاظت تابلو برق در برابر شوک های الکتریکی می توانید به چک کردن سیستم بپردازید. یکی دیگر از مواردی که می ‌توان با استفاده از آن به تست کردن تابلو برق پرداخت بررسی فاصله ها در تابلو برق خواهد بود.

علاوه بر این اجزای سیم کشی را نیز باید با بررسی دقیق در تابلو برق نصب نمود. در حالت کلی تابلو برق به عنوان یکی از مهمترین تجهیزات الکتریکی نیاز به بررسی دقیق و چک کردن اعضای مختلف خواهد داشت. ما در این مجموعه برای شما علاوه بر معرفی انواع تابلو برق فشار ضعیف، تابلو برق فشار متوسط و تابلو برق فشار قوی به بیان استانداردهای تابلو برق نیز پرداخته ایم. شما با خواندن این مطلب نیز به خوبی توانسته اید با روش های تست تابلو برق آشنا شوید.

سوالات متداول مرتبط با روش های تست تابلو برق

منظور از تست روتین تابلو برق چیست؟

تست‌های روتین (Routine Tests) آزمایش‌هایی هستند که توسط شرکت سازنده روی تک تک تابلوهای برق تولید شده انجام می‌شوند تا از مونتاژ صحیح، عملکرد درست قطعات و ایمنی کلی تابلو پیش از تحویل به مشتری اطمینان حاصل شود.

 تست میگر یا مقاومت عایقی چه کاربردی در تابلو برق دارد؟

این تست برای اندازه‌گیری میزان مقاومت عایق بین فازها با یکدیگر و فازها با بدنه (ارت) انجام می‌شود تا از عدم نشتی جریان و جلوگیری از اتصال کوتاه در ولتاژهای بالا اطمینان حاصل گردد.

معتبرترین استاندارد برای تست تابلوهای برق کدام است؟

در سطح بین‌المللی، استاندارد IEC 61439 مرجع اصلی برای طراحی، ساخت و تست تابلوهای برق فشار ضعیف (Low Voltage) محسوب می‌شود.

تفاوت تایپ تست (Type Test) و تست روتین چیست؟

تایپ تست‌ها آزمایش‌های بسیار سخت‌گیرانه‌ای هستند که تنها روی یک نمونه از طراحی جدید تابلو برق انجام می‌شوند تا اعتبار طراحی تایید شود؛ اما تست‌های روتین، آزمایش‌های کنترلی هستند که روی تمامی تابلوهای ساخته شده در خط تولید اجرا می‌گردند.

آیا بازرسی چشمی (Visual Inspection) جزء مراحل تست محسوب می‌شود؟

بله، اولین و یکی از مهم‌ترین مراحل تست تابلو برق، بازرسی چشمی و مکانیکی است. در این مرحله مواردی مانند رنگ‌کاری، سفت بودن اتصالات و شینه‌ها، لیبل‌گذاری‌ها و فاصله ایمن بین قطعات بررسی می‌شود.

تست تزریق جریان (Current Injection) به چه منظوری انجام می‌گیرد؟

این تست برای بررسی صحت عملکرد تجهیزات حفاظتی مانند رله‌ها، کلیدهای اتوماتیک و مدارات اندازه‌گیری انجام می‌شود. با تزریق جریان مشخص، زمان قطع و واکنش سیستم‌های حفاظتی بررسی می‌گردد.

آیا پرشین تکنیک خدمات تست و راه‌اندازی تابلو برق را ارائه می‌دهد؟

بله، تیم متخصص پرشین تکنیک با بهره‌گیری از تجهیزات مدرن و مطابق با استانداردهای روز دنیا، آماده ارائه کلیه خدمات طراحی، ساخت، تست و راه‌اندازی انواع تابلوهای برق صنعتی می‌باشد.