پست کمپکت چیست؟

انواع پست توزیع‌کننده برق

همان‌طور که در مقاله‌های مربوط به تابلوهای برق گفته شد، تا یکی دو قرن گذشته تجهیزات برقی مربوط به یک محل به طور جداگانه در فضای باز قرار داشتند. این در حالی است که از قرن ۱۹ میلادی به بعد پست‌های توزیع‌کننده برق به کار گرفته شد.

با ساخت این وسیله، دیگر، تمامی تجهیزات یک موتو ربرق درون یک جعبه مشخص قرار می‌گرفت، تا هم تجهیزات از آسیب‌های مکانیکی به دور باشند و هم دسترسی به‌تمامی آن‌ها در یک محل ممکن باشد.
ازاین‌رو پست‌های توزیع‌کننده برق یا تابلوهای برق، جعبه‌هایی برای نگه‌داری تجهیزات موتوربرق هستند اما این پست‌ها بر اساس محل ساخت و قرارگیری به سه دسته تقسیم می‌شوند:

• پست توزیع‌کننده زمینی
• پست توزیع‌کننده هوایی
• پست کمپکت یا پیش‌ساخته

در ادامه قصد داریم شمارا با تمامی خصوصیات پست توزیع‌کننده پیش‌ساخته یا پست کمپکت آشنا کنیم.

پست کمپکت چیست؟

یک پست توزیع‌کننده برق مشابه یک کیوسک است که به‌صورت پیش‌ساخته از فلزات یا بتن سبک ساخته می‌شود. در مکان‌هایی که به دلیل محدودیت فضا و… امکان ساختن یک پست توزیع‌کننده دائمی نیست، از پست کمپکت‌ها استفاده می‌شود تا تابلوهای برق، ترانس‌ها و سایر تجهیزات درون آن قرار گیرد. به‌طورمعمول از این تجهیزات در مکان‌های عمومی و فضای باز استفاده می‌شود.

به‌ویژه در صنعت ساختمان‌سازی از پست کمپکت‌ها برای گنجاندن تجهیزات الکتریکی استفاده می‌شود‌ تا علاوه بر ایجاد ایمنی در محل کار، پس از پایان پروژه بتوان این پست‌ها را به‌راحتی حمل‌ونقل کرد. علاوه بر مکان‌های عمومی در ایستگاه‌های مخابراتی و رادیویی نیز از این پست‌ها استفاده می‌شود.

انواع پست‌های کمپکت

پست‌های پیش‌ساخته بر اساس سه پارامتر خود به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند، یکی از این پرامترها یکپارچگی است، به این صورت که اگر پست به‌صورت یکپارچه و تغییرناپذیر ساخته شده باشد، اصطلاحاً پکیج گفته می‌شود و اگرمتشکل اجزای جداگانه و تغییرپذیرباشد، ماژولار گفته می‌شود. به‌طورمعمول در مکان‌های شلوغ از پست‌های ماژولار استفاده می‌شود تا بتوان در صورت لزوم قطعاتی به آن اضافه کرد.

پارامتر دیگر فونداسیون پست کمپکت است. برخی پست‌ها دارای محل فونداسیون پایه هستند. در حالی‌که دسته دیگر بدون وجود فونداسیون پایه مستقیما روی زمین قرار می‌گیرند، البته در نصب این دسته از پست‌ها استانداردهایی وجود دارد که باید در نظر گرفته شوند.

ارتفاع پست پارامتر بعدی است که در دسته‌بندی انواع پست‌های پیش‌ساخته در نظر گرفته می‌شود‌. بر این اساس پست‌ها به سه نوع نیم طبقه (نیمه دفنی)، یک طبقه و دو طبقه تقسیم بندی می‌شود.

 طراحی پست کمپکت چگونه است؟

نوع طراحی پست کمپکت بر اساس محل نصب و مقدار فضای موجود متفاوت است، اما یک طرح عمومی اولیه در تمامی پست‌های توزیع‌کننده پیش‌ساخته مشترک است. از آنجایی که این تجهیزات معمولا در مکان‌های قابل دسترسی قرار دارند، لازم است که در طراحی و ساخت آنها علاوه بر ایمنی حداکثری، زیبایی ظاهری آن نیز رعایت شود.

عموما طراحی پست کمپکت‌ها شامل ۲ طراحی مجزا است که یکی طراحی بدنه و مشخصات ظاهری پست است و دیگری مربوط به مشخصات فنی و تجهیزات برق داخل آن است. اتاقک فلزی پست اولین بخش آن است که محفظه اصلی را تشکیل می‌دهد. این اتاقک باید دارای تهویه و روشنایی مناسب باشد و ابعاد آن طوری طراحی شود که در عین جمع و جور بودن، تمامی تجهیزات را در خود جای دهد.

درون این اتاقک تابلو برق صنعتی قرار می‌گیرد، همان‌طور که در مقاله‌های انواع تابلو برق گفتیم، گیرنده، انتقال دهنده و سپس توزیع‌کننده نیروی الکتریکی است. برای دسترسی به تجهیزات الکتریکی داخل پست دو مسیر مجزا طراحی می‌شود.
بدنه پست‌های کمپکت غالبا با گالوانیزه پوشش‌دهی می‌شود تا از آن در مقابل آتش‌سوزی، آسیب‌های مکانیکی و خوردگی محافظت کند.

در قسمت بالای پست کمپکت یک پنل آلارم دهنده تعبیه شده که به محض باز شدن درهای محفظه چراغ روشن می‌شود و آلارم آن به صدا در می‌آید. در کف محفظه نیز یک مسیر مشخص برای خروج آب‌های تجمع یافته تعبیه می‌شود.

پست کمپکت از چه اجزایی تشکیل شده است؟

با توجه به اینکه پست کامپکت معمولا در مناطق شهری و برای توزیع جریان برق شهری به کار می‌رود، در آن تابلو برق فشار متوسط و ضعیف قرار داده می‌شود. به طور کلی اجزای یک پست توزیع‌کننده پیش‌ساخته را می‌توان شامل موارد زیر دانست:

بدنه: بدنه پست‌های پیش‌ساخته ممکن است، فلزی، بتونی یا از فایبرگلاس باشد. رنگ آمیزی بدنه با رنگ‌های پودری الکترواستاتیک انجام می‌شود که باعث ایجاد یک گستره عایق در سطح بدنه می‌کند.

تابلو برق فشار متوسط: معمولا در ساختمان پست‌های توزیع‌کننده پیش‌ساخته یک تابلو سه سلولی ۲۰ کیلو وات، یک تابلو برق فشار ضعیف که ظرفیت آن ۴۰۰ ولت است و یک تابلو برق فشار متوسط با ظرفیت ۸۰۰ کیلو ولت به کار می‌رود. هر تابلوی به کار رفته در محفظه پست کمپکت باید از طریق یک کابل هادی به زمین اتصال داشته باشد.

بیشتر بخوانید» روش های اصولی تعمیر و نگهداری از تابلو برق

ترانسفورماتور: برای توزیع نیروی از ترانسفورماتورها استفاده می‌شود. بار ترانسفورماتور با توجه به میزان قدرت پست کمپکت، دمای محیط و کلاس حرارتی تعیین می‌شود. در مناطق شهری با توجه به تراکم بار به‌طورمعمول ترانسفورماتورها دارای ظرفیت ۸۰۰ کیلوولت آمپراست. ترانسفورماتورها دارای انواع روغنی و خشک است. ترانسفورماتورهای روغنی می‌تواند دارای منبع انبساط یا فاقد آن باشد.

اینترلاک: در واقع این قطعه مجوز لازم برای زدن هریک از کلیدهای درون محفظه را صادر می‌کند. اینترلاک شامل قطعاتی است که مابین بخش‌های مختلف تابلو برق قرار داده می‌شوند.
هنگامی که این قطعات در حالت باز قرار دارند، می‌توان کلیدهای قطع و وصل، قدرت یا کلید جداکننده را به کار انداخت. اینترلاک یا سیستم قفل کننده به نوعی سیستم مجازکننده کلیدزنی است که سطح ایمنی تجهیزات را هنگام تعمیرات و کار با پست بالا می‌برد.

تجهیزات اندازه‌گیری: درون یک پست توزیع‌کننده اجزای کوچک و بزرگ زیادی قرار دارد که مجموع عملکرد همه آن‌ها منجر به توزیع مناسب نیروی برق می‌شود. تجهیزات اندازه‌گیری درون پست شامل فیوزها، بریکرها، کنتور و …است.

مزیت‌های به کار بردن پست کمپکت‌ها

امکان استفاده در فضاهای محدود: همانطور که گفتیم در هر جایی که زمین کافی برای ساخت پست‌های دائمی در دسترس نباشد و یا نیاز به پست توزیع‌ کننده موقتی باشد، به راحتی می‌توان از پست‌های پیش ساخته استفاده کرد.

قابلیت حمل ونقل آسان: جابه‌جایی این پست‌ها سخت نیست و پس از اتمام یک پروژه می‌توان به راحتی آن‌ها را از محل نصب برداشت.

صرفه جویی در زمان و هزینه: برای ساخت و نصب این تجهیزات زمان زیادی لازم نیست. همچنین نگه‌داری آن‌ها هزینه بالایی نیاز ندارد.

ایمنی بالا: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های پست کمپکت‌ها ایمنی زیاد آن‌هاست. این پست‌ها تمامی تجهیزات برقی را درون خود نگه‌داری می‌کنند، از طرفی این تجهیزات با وجود قرار داشتن در مکان‌های عمومی در دسترس همه قرار نمی‌گیرد. و از طرف دیگر در مواقع لزوم به راحتی در دسترس اپراتور برق قرار دارد.

بیشتر بخوانید» روش های جلوگیری از اختلالات در سیستم گرمایشی با تابلو برق

سازگاری با شرایط آب وهوایی مختلف: یکی دیگر از مزیت‌های این پست‌های پیش ساخته استحکام و مقاومتشان نسبت به رطوبت، آلودگی هوا، حرارت و سایر ناهنجاری‌های آب وهوایی است. بنابراین در هر شرایط آب و هوایی می‌توان آن‌ها را نصب کرد.

ظاهر آراسته و متناسب با المان‌های شهری: این پست‌ها معمولا ابعاد بزرگی ندارند و به گونه‌ای طراحی می‌شوند که فضاهای شهری را دچار بی‌نظمی نمی‌کنند.

طراحی پست کامپکت چگونه انجام می‌شود؟

طراحی پست کامپکت با هدف فشرده‌سازی تجهیزات توزیع برق در یک فضای محدود انجام می‌شود. این طراحی معمولاً شامل سه بخش اصلی است: تابلو فشار متوسط، ترانسفورماتور، و تابلو فشار ضعیف. در مرحله طراحی، الزامات فنی، استانداردهای ایمنی، شرایط محیطی، و نوع کاربری مدنظر قرار می‌گیرد. همچنین، توجه ویژه‌ای به تهویه، ایزولاسیون الکتریکی، و دسترسی آسان برای تعمیرات و نگهداری وجود دارد.

مهم‌ترین ویژگی‌های پست کمپکت

پست‌های کمپکت به دلیل ابعاد کوچک، نصب سریع و هزینه نگهداری پایین مورد توجه قرار گرفته‌اند. این پست‌ها معمولاً در پروژه‌های شهری یا صنعتی با فضای محدود کاربرد دارند. ویژگی‌هایی مانند طراحی یکپارچه، مقاومت در برابر شرایط محیطی، امنیت بالا، و قابلیت جابجایی آسان از مزایای کلیدی آن‌هاست. همچنین، پست‌های کمپکت از نظر زیبایی‌شناسی برای نصب در مناطق مسکونی نیز مناسب هستند و به کاهش تلفات انرژی کمک می‌کنند.

نقش ترانسفورماتور در پست کمپکت

ترانسفورماتور قلب پست کمپکت است و وظیفه تبدیل ولتاژ متوسط به ولتاژ پایین مورد نیاز مصرف‌کننده را بر عهده دارد. نوع ترانسفورماتور معمولاً روغنی یا خشک است و باید با توان مصرفی محل نصب هماهنگ باشد. عملکرد مطمئن ترانسفورماتور باعث تضمین پایداری شبکه برق و حفاظت از تجهیزات متصل به خروجی می‌شود. در طراحی پست کمپکت، ایمنی، راندمان بالا و کاهش نویز الکتریکی از مهم‌ترین ملاک‌ها برای انتخاب ترانسفورماتور هستند.

تهویه پست کمپکت چگونه انجام می‌شود؟

تهویه در پست کمپکت اهمیت زیادی دارد، زیرا دمای بالا می‌تواند به ترانسفورماتور و سایر تجهیزات آسیب برساند. این تهویه ممکن است به صورت طبیعی یا اجباری (با استفاده از فن) طراحی شود. در طراحی تهویه، جهت جریان هوا، محل دریچه‌ها، و دمای محیط در نظر گرفته می‌شود. استفاده از تهویه مناسب نه تنها باعث افزایش طول عمر تجهیزات می‌شود، بلکه ایمنی و پایداری عملکرد پست را نیز بهبود می‌بخشد.

بررسی مشخصات فنی پست کمپکت

پست‌های کمپکت دارای مشخصات فنی متعددی هستند که شامل توان ترانسفورماتور (معمولاً بین 250 تا 2000 کیلوولت آمپر)، سطح ولتاژ ورودی و خروجی، کلاس عایقی، نوع تابلوهای فشار متوسط و ضعیف، و نوع حفاظ‌ها می‌باشد. همچنین، بدنه این پست‌ها معمولاً از فولاد گالوانیزه یا بتن تقویت‌شده ساخته می‌شود. مشخصات فنی دقیق بستگی به محل نصب، شرایط آب‌وهوایی، و نوع بار مصرفی دارد و باید مطابق با استانداردهای IEC یا ملی باشد.

نکات مهم در خصوص نصب پست کمپکت‌ها

احتمالا مسئله بعدی که به ذهن شما نیز می‌رسد، چگونگی نصب و نگه‌داری پست‌ برق پیش ساخته است. دقت کنید که برای نصب این سازه فلزی باید دست‌کم بیست سانتی‌متر از زمین فاصله ایجاد کرد. طوری که اتاقک پست در تماس با زمین نباشد. معمولا از پایه‌های سیمانی یا بتنی به عنوان واسطه بین پست‌ها و زمین استفاده می‌شود. دمای هوای داخل پست نباید از میزان مجاز بیشتر باشد، در این صورت باید ظرفیت بار درون پست را کاهش داد.

اگر بدنه پست فلزی باشد، درها، کاورها و تمام قسمت‌های فلزی باید جریان را با حداکثرافت ۳ ولتاژ از خود به سمت زمین انتقال دهند. اما اگر بدنه و وسایل جانبی غیرفلزی باشند، فقط برخی اجزا نیاز به کابل تخلیه بار و اتصال به زمین دارد.

برای حفاظت از پست‌‌ برق پیش ساخته در برابر زلزله بدنه آن را با ورق‌های گالوانیزه می‌پوشانند. همچنین پایه‌های آن را به گونه‌ای نصب می‌کنند که از ورود آب باران به داخل پست جلوگیری شود. در مکان‌های شلوغ شهر که عملیات نصب و اجرای پست باید سریع انجام شود، ترجیحا از پست‌های بدون فونداسیون استفاده کنید.

سیستم زمین الکتریکی باید به گونه‌ای طراحی شود که جریان اتصال کوتاه را در زمان مشخصی تحمل کند. به خاطر داشته باشید که نصب و نگه‌داری پست‌های برق چندان ساده نیست. هریک از پست‌های برق دارای قوانین و استاندارهای ویژه مربوط به خود است و تمامی این استانداردها باید رعایت شود.

درجه حفاظت پست کمپکت(IP): یکی از موارد مهم در تعیین استاندارهای مربوط به پست کمپکت درجه حفاظت آن است که به صورت میزان حفاظت اشخاص در برابر تماس با قسمت‌های برق‌دار و هم‌چنین میزان حفاظت تجهیزات برق از آسیب‌های مکانیکی، نفوذ ذرات خارجی و نفوذ آب و باران تعریف می‌شود. در رتبه‌بندی موارد زیر در نظر گرفته می‌شود.

• حفاظت پست در برابر ضربات مکانیکی و ورود آب: بدنه پست باید به گونه‌ای ساخته شود که فشار بارهای مکانیکی را تحمل کند.
• بار سقف و بار مکانیکی روی درها
• خطای داخلی: به طور معمول خطای داخلی در اثر استفاده ناصحیح از تجهیزات بروز می‌کند، بنابراین دسترسی افراد غیرمتخصص به داخل پست باید محدود و ممنوع گردد.
• حفاظت محیط در برابر عیوب داخل: درصورتی که بروز یک عیب داخلی باعث نشت روغن ترانسفورماسیون، نشت گاز SF6 به داخل محفظه یا نشت مواد از سوئیچینگرها شود، باید تجهیزات لازم برای جلوگیری از آن به بیرون پست تعبیه شود.
• بارهای باد

خرید و قیمت پست کمپکت

بسته به نوع طراحی و جنس بدنه پست و کیفیت تجهیزات به کار رفته در آن قیمت آن نیز متفاوت خواهد بود. اگر در ساخت بدنه از بتون سبک استفاده شود، ضریب ایمنی بالاتر خواهد بود. بنابراین پست کمپکت‌های بتونی قیمت بالاتری دارند. همیچنین پست‌های یکپارچه قیمت بالایی دارند. در بازار پست‌ کمپکت‌های الکتریکی سیار نیز موجود است که البته از نظر عملکرد تفاوتی با پست‌های غیرقابل حمل ندارد.

پیش از خرید پست کمپکت می‌توان با بررسی پلاک مشخصات نامی اطلاعات خوبی در مورد پست کسب کرد. روی تمامی پست‌های برق پیش ساخته یا کمپکت باید یک پلاک مشخصات باشد که شامل این موارد است:

• نام و نشانه تولید کننده
• نوع پست
• کلاس آرک داخلی
• شماره استاندارد
• سریال و سال ساخت
• کلاس حرارتی آن

نکته دیگر اینکه در هنگام خرید پست کمپکت برای فضاهای شهری با تراکم بار زیاد پست کمپکت‌های با حداقل ابعاد و ارتفاع را انتخاب کنید.