کلید محافظ جان سه فاز و موارد استفاده آن

کلید محافظ جان سه فاز چیست؟

روزانه اخبار زیادی را در خصوص برق‌گرفتگی می‌شنویم که اگر استفاده از کلید محافظ جان در دستور کار همه قرار بگیرد، این اخبار و خسارات به حداقل می‌رسند. کلید محافظ جان سه فاز یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی در مدارهای سه فازه است که معمولاً در تابلو برق سه فاز برای تشخیص جریان نشتی و قطع سریع مدار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این‌گونه از کلیدها که به‌عنوان ابزارهای حفاظتی از آن‌ها یاد می‌شود، به این صورت عمل می‌کنند که جریان رفت را با جریان‌های برگشت مقایسه می‌کنند و اگر متوجه شوند که در آن‌ها اختلاف وجود دارد، مدار را قطع می‌کنند و این یعنی حفظ جان افراد و تجهیزات مختلف در برابر برق‌گرفتگی و کاهش خسارات ناشی از آن.

به بیانی ساده‌تر کلید محافظ جان سه فاز متوجه نشتی جریان برق می‌شود و به‌سرعت مدار و برق را قطع می‌کند. نشت برق در تجهیزات می‌تواند به دلیل اتصال کوتاه‌هایی باشد که میان فازها اتفاق می‌افتد یا آن‌که ممکن است، این اتصال کوتاه میان قسمت‌های مختلف مدارها با بدنه دستگاه رخ بدهد.

این جریان‌های نشتی توسط فیوز قابل‌تشخیص نیستند و در صورت عدم استفاده از کلید محافظ جان سه فاز یا تکفاز، می‌تواند سبب آتش‌سوزی‌های بزرگ و مرگ افراد شود. این گفته‌ها حاکی از آن است که اگر تجهیزات صنعتی برقی به این کلید مجهز باشند، می‌توان از بروز خسارت‌های جبران‌ناپذیری جلوگیری کرد.

البته این کلید نام های دیگری چون کلیدهای تفاضلی، کلید نشتی جریان، کلید جریان باقی‌مانده را داراست.

بیشتر بدانید» برق‌گرفتگی و آسیب به تجهیزات الکتریکی از جمله خطراتی هستند که با استفاده از تجهیزات حفاظتی مناسب می‌توان آن‌ها را کاهش داد؛ تجهیزاتی مانند کلید محافظ جان که در کنار سایر سیستم‌های حفاظتی نقش مهمی در ایمن‌سازی مدار دارند.

 

تفاوت ظاهری میان کلید محافظ جان سه فاز و تکفاز

در کلید محافظ جان سه فاز، چهار پل یا ترمینال در بالا و چهار پل در پایین دیده می‌شود که هرکدام کارایی خاص خود رادارند. یکی از این پل‌ها محل قرارگیری سیم نول است و سه پل دیگر آن برای قرار گرفتن فازها در نظر گرفته‌شده است. در ساخت این کلیدها برای قطع و وصل شدن، یک کلید را در نظر گرفته‌اند که با کلمه‌های ON و OFF روشن و خاموش بودن آن را نشان می‌دهد.

کلید محافظ جان تکفاز درمجموع چهار ترمینال را داراست که در قسمت بالایی دو ترمینال و در قسمت پایینی نیز دو ترمینال دیده می‌شود. در این نوع کلید محافظ جان نیز، از یک کلید برای قطع و وصل بودن آن استفاده می‌شود.

در هر دو کلیدهای محافظ جان سه فاز و تکفاز ترمینال‌های بالا به‌عنوان ورودی و ترمینال‌های پایین را به‌عنوان خروجی در نظر گرفته‌اند.

بررسی تفاوت‌های کلید محافظ جان با کلید مینیاتوری

کلید محافظ جان وظیفه تشخیص نشتی جریان و جلوگیری از برق‌گرفتگی را بر عهده دارد، در حالی که کلید مینیاتوری (MCB) از مدار در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه محافظت می‌کند. کلید مینیاتوری به جریان بیش از حد واکنش نشان می‌دهد اما قادر به تشخیص نشتی نیست. بنابراین این دو تجهیز عملکرد متفاوت اما مکمل دارند.

تفاوت کلید محافظ جان با کلید نشتی جریان

در اصطلاح عمومی، کلید محافظ جان همان کلید نشتی جریان (RCD) است، اما در برخی کاربردها تفاوت‌هایی مطرح می‌شود. کلید محافظ جان معمولاً فقط نشتی را تشخیص می‌دهد، در حالی که برخی مدل‌های پیشرفته‌تر علاوه بر نشتی، حفاظت اضافه‌بار را نیز ارائه می‌کنند. این مدل ترکیبی معمولاً با عنوان RCBO شناخته می‌شود.

تقسیم‌بندی کلیدهای محافظ جان بر اساس جریان

کلیدهای محافظ جان بر اساس جریان نامی (مانند ۲۵، ۴۰، ۶۳ آمپر) و همچنین حساسیت جریان نشتی (مانند ۳۰، ۱۰۰ یا ۳۰۰ میلی‌آمپر) دسته‌بندی می‌شوند. حساسیت ۳۰ میلی‌آمپر بیشتر برای حفاظت جانی افراد استفاده می‌شود، در حالی که مقادیر بالاتر معمولاً برای حفاظت تجهیزات و جلوگیری از آتش‌سوزی کاربرد دارند.

انواع کلیدهای محافظ جان سه فاز

در قسمت‌های قبلی تعریفی از کلید محافظ جان و ظاهر آن ارائه شد، حال در این قسمت قصد معرفی انواع آن راداریم که به‌طورکلی آن‌ها را به دو نوع زیر تقسیم کرده‌اند.

بیشتر بدانید» در بسیاری از فضاهای ساختمانی و محیط‌های داخلی، استفاده از کلید محافظ جان در مدارها الزامی است، زیرا این نوع تابلوها مستقیماً با مصرف‌کنندگان نهایی در ارتباط هستند و رعایت استانداردهای ایمنی در آن‌ها اهمیت بالایی دارد. برای اطلاع بیشتر روی لینک کلیک کنید: تابلو برق داخلی

کلید محافظ جان RCCB

کلیدهای محافظ جان سه فازی که در این دسته قرار می‌گیرند، نمی‌توانند اضافه‌بار را در مدار کنترل کنند و تنها توانایی حفاظت از مدار در مقابل جریان نشتی را دارا هستند. پس در زمان خرید باید بدانید که کلید محافظ جان را با چه هدفی خریداری می‌کنید.

کلید محافظ جان RCBO

اگر بر روی کلید محافظ جان، RCBO را حک کرده باشند، به آن معناست که توانایی حفاظت از مدار را در مقابل جریان نشتی و اضافه‌بار رادار است. این نوع از کلید را، با نام کلید محافظ جان ترکیبی نیز می‌شناسند. حفاظت از مدارها و جلوگیری از خسارات مالی و جانی، خرید کلید محافظ جان سه فاز راحتمی می‌کند که می‌توانید برای آگاهی از قیمت کلید محافظ جان سه فاز به فروشگاه‌های اینترنتی معتبر مراجعه کنید.

توجه: می‌توانید نقشه کلید محافظ جان سه فاز را بر روی کلید مشاهده کنید.

بیشتر بخوانید» کلید هوایی یا همان ACB را بیشتر بشناسید

استفاده از کلید محافظ جان در چه مواردی الزامی است؟

طبق قسمت‌های قبلی و استانداردهای جهانی، استفاده از کلید محافظ جان در همه مدارها لازم و ضروری است. ما در این قسمت به برخی از مواردی که حتماً باید از کلید محافظ جان استفاده شود، اشاره‌کرده‌ایم.

• حتماً باید در تابلو برق صنعتی ورودی از کلید محافظ جان سه فاز یا تکفاز استفاده شود زیرا از بروز بسیاری از حوادث جلوگیری می‌کند.
• استفاده از کلید محافظ جان در اماکن مرطوب مانند حمام و سرویس‌های بهداشتی لازم و ضروری است زیرابه دلیل رطوبت خطر برق‌گرفتگی بالاست.
• در سوئیچ‌ها وجود این کلید سبب حداقلی شدن خطرات جانی و مالی برای افراد و اپراتور می‌شود.

موارد استفاده از کلید محافظ جان سه فاز

همان‌طور که ذکر شد، کلید محافظ جان باید در همه مدارات به کار گرفته شود. استفاده و کاربرد کلید محافظ جان سه فاز بیشتر در موارد زیر است.

• استفاده در کارخانه‌های بزرگ
• استفاده از کلید محافظ جان سه فاز در محیط‌هایی مانند کارگاه‌ها که تماس مستقیم با تجهیزات الکتریکی بیشتر است، اهمیت بالایی دارد و یکی از اجزای ضروری در تابلو برق کارگاهی محسوب می‌شود.
• استفاده در برق صنعتی و تجهیزات مربوط به آن

---